توسعه AR بدون کدنویسی

مقدمه: آیا برای ساخت واقعیت افزوده حتماً باید برنامه‌نویس باشیم؟

واقعیت افزوده یا Augmented Reality (AR) در سال‌های اخیر از یک فناوری آزمایشی و آینده‌نگر به ابزاری کاربردی برای کسب‌وکارها، آموزش، تبلیغات، فروش و طراحی محصولات تبدیل شده است. با این حال، یکی از مهم‌ترین موانع ورود بسیاری از تیم‌ها به دنیای AR، تصور پیچیده بودن فرآیند توسعه آن است.

در گذشته ساخت یک تجربه AR حرفه‌ای معمولاً به دانش برنامه‌نویسی، موتورهای سه‌بعدی، طراحی مدل‌های 3D، شناخت سیستم‌های Tracking و در بسیاری از موارد توسعه اپلیکیشن اختصاصی نیاز داشت. اما امروز شرایط تغییر کرده است.

ظهور پلتفرم‌های No-Code و Low-Code AR باعث شده افراد بدون دانش عمیق برنامه‌نویسی بتوانند بسیاری از تجربه‌های واقعیت افزوده را با استفاده از رابط‌های بصری، Drag & Drop، قالب‌های آماده و مدل‌های سه‌بعدی ایجاد کنند.

این تحول برای شرکت‌هایی که می‌خواهند سریع‌تر ایده‌های خود را آزمایش کنند اهمیت زیادی دارد. برای مثال، تیم‌های طراحی محصول، مارکتینگ و کسب‌وکار می‌توانند قبل از ورود به مرحله توسعه حرفه‌ای، یک نمونه اولیه AR بسازند و واکنش کاربران را بررسی کنند.

در مجموعه‌هایی مانند پیشگامان لوتوس نیز چنین رویکردی می‌تواند در مرحله نمونه‌سازی، طراحی تجربه کاربری و بررسی امکان‌سنجی پروژه‌های AR بسیار کاربردی باشد؛ زیرا همیشه لازم نیست اولین نسخه یک محصول با پیچیده‌ترین تکنولوژی ممکن ساخته شود.

No-Code AR دقیقاً چیست؟

No-Code AR به مجموعه ابزارهایی گفته می‌شود که امکان ساخت تجربه‌های واقعیت افزوده را بدون نوشتن مستقیم کد فراهم می‌کنند.

در این پلتفرم‌ها معمولاً یک محیط بصری در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. کاربر می‌تواند یک مدل سه‌بعدی، تصویر، ویدئو، صدا یا دکمه را وارد صحنه کند و با Drag & Drop جای آن را مشخص کند.

برای مثال، تصور کنید یک فروشگاه مبلمان می‌خواهد قابلیتی ایجاد کند که مشتری بتواند قبل از خرید، یک مبل را در فضای واقعی خانه خود مشاهده کند.

در یک پلتفرم No-Code ممکن است فرآیند کلی به این شکل باشد:

ابتدا مدل سه‌بعدی مبل وارد پروژه می‌شود. سپس نوع Tracking مشخص می‌شود. بعد رفتار مدل، اندازه، موقعیت و تعاملات آن تنظیم می‌شود و در نهایت یک لینک یا QR Code برای دسترسی کاربران ایجاد می‌شود.

در چنین فرآیندی، بخش قابل توجهی از کارهایی که قبلاً نیازمند توسعه نرم‌افزار بودند، به تنظیمات بصری تبدیل شده‌اند.

البته No-Code به معنای حذف کامل فناوری‌های پیچیده نیست. موتورهای Tracking، رندر سه‌بعدی، WebGL، تشخیص تصویر و سایر فناوری‌های زیرساختی همچنان در پشت صحنه فعالیت می‌کنند؛ فقط کاربر مجبور نیست همه این لایه‌ها را مستقیماً مدیریت کند.

چرا توسعه AR بدون کدنویسی محبوب شده است؟

مهم‌ترین دلیل، سرعت توسعه است.

وقتی یک تیم برای ساخت نمونه اولیه AR مجبور نباشد از ابتدا یک اپلیکیشن کامل توسعه دهد، زمان آزمایش ایده به شکل محسوسی کاهش پیدا می‌کند.

دلیل دوم، کاهش هزینه اولیه است. برای یک کمپین تبلیغاتی کوچک، ساخت یک اپلیکیشن اختصاصی ممکن است از نظر اقتصادی منطقی نباشد؛ اما یک تجربه WebAR می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.

دلیل سوم نیز امکان مشارکت افراد غیرتکنیکال است. طراح UI/UX، متخصص مارکتینگ یا مدیر محصول می‌تواند بدون وابستگی کامل به تیم برنامه‌نویسی، بخش قابل توجهی از تجربه را طراحی و آزمایش کند.

برای تیم‌های فناوری مانند پیشگامان لوتوس نیز ابزارهای No-Code می‌توانند در کنار توسعه حرفه‌ای استفاده شوند؛ یعنی No-Code الزاماً جایگزین برنامه‌نویسی نیست، بلکه می‌تواند مرحله Prototype و MVP را سریع‌تر کند.

Zapworks؛ از طراحی بدون کد تا توسعه حرفه‌ای

Zapworks یکی از شناخته‌شده‌ترین اکوسیستم‌های توسعه تجربه‌های XR است که ابزارهای No-Code، Low-Code و SDK را در کنار یکدیگر ارائه می‌کند.

یکی از ابزارهای آن، Zapworks Designer است که برای ساخت تجربه‌های WebAR با رابط بصری طراحی شده و امکان ایجاد محتوای سه‌بعدی و تعاملی را بدون نیاز به کدنویسی فراهم می‌کند.

مزیت مهم Zapworks این است که فقط به No-Code محدود نمی‌شود. در صورتی که پروژه در آینده پیچیده‌تر شود، امکان حرکت به سمت ابزارهای پیشرفته‌تر مانند Mattercraft یا SDKهای توسعه‌دهندگان وجود دارد.

این موضوع برای پروژه‌های سازمانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک تیم ابتدا یک کمپین ساده AR بسازد، اما در مرحله بعد به Tracking پیشرفته، تعاملات پیچیده یا اتصال به سیستم‌های دیگر نیاز پیدا کند.

بنابراین Zapworks بیشتر برای تیم‌هایی مناسب است که می‌خواهند بین سادگی اولیه و قابلیت توسعه در آینده تعادل برقرار کنند.

MyWebAR؛ ساخت تجربه AR با Drag & Drop

MyWebAR یکی از گزینه‌های مناسب برای ساخت تجربه‌های WebAR بدون نیاز به برنامه‌نویسی است.

این پلتفرم از یک ویرایشگر بصری استفاده می‌کند که در آن می‌توان تصاویر، ویدئوها، مدل‌های سه‌بعدی، صدا و عناصر تعاملی را به صحنه اضافه کرد. طبق مستندات رسمی، کاربر می‌تواند با Drag & Drop پروژه را بسازد و سپس آن را منتشر کند.

MyWebAR از سناریوهای مختلفی مانند Image Tracking، World Tracking، Object Tracking، تجربه‌های مرتبط با بسته‌بندی، نمایش محصولات و فیلترهای چهره پشتیبانی می‌کند.

یکی از نقاط قوت این مدل، دسترسی کاربران از طریق مرورگر است؛ بنابراین در بسیاری از پروژه‌ها لازم نیست مخاطب ابتدا یک اپلیکیشن اختصاصی نصب کند.

برای مثال، یک برند می‌تواند روی بسته‌بندی محصول خود یک QR Code قرار دهد. کاربر QR را اسکن می‌کند، صفحه WebAR باز می‌شود و محتوای سه‌بعدی یا تعاملی روی محصول نمایش داده می‌شود.

MyWebAR همچنین یک PRO Editor برای کاربران حرفه‌ای‌تر دارد که امکان استفاده از کد سفارشی و قابلیت‌های پیشرفته‌تر سه‌بعدی را فراهم می‌کند.

 ARLOOPA Studio؛ مناسب برای نمونه‌سازی سریع

ARLOOPA Studio نیز در دسته ابزارهایی قرار می‌گیرد که ساخت تجربه‌های AR را برای کاربران غیرتخصصی ساده‌تر می‌کنند.

مزیت چنین ابزارهایی در این است که کاربر می‌تواند به جای شروع از یک پروژه کاملاً خالی، از عناصر آماده و محیط‌های بصری استفاده کند و سریع‌تر به یک Prototype برسد.

برای تیم‌های مارکتینگ یا طراحی محصول، این موضوع بسیار مهم است. فرض کنید یک شرکت قصد دارد یک کمپین تبلیغاتی مبتنی بر AR اجرا کند. قبل از سرمایه‌گذاری روی توسعه کامل، می‌توان یک نسخه آزمایشی ساخت، آن را روی چند گوشی تست کرد و رفتار کاربران را بررسی کرد.

در ارزیابی ابزارهای No-Code در سال ۲۰۲۶، ARLOOPA Studio، Zapworks، MyWebAR، Blippar و Kivicube در میان گزینه‌هایی قرار گرفته‌اند که برای سناریوهای مختلف WebAR و No-Code مورد توجه هستند.

Kivicube؛ ساخت و انتشار سریع WebAR

Kivicube نیز بر ساخت تجربه‌های WebAR از طریق محیط آنلاین و Drag & Drop تمرکز دارد.

طبق توضیحات رسمی این پلتفرم، کاربران می‌توانند تصاویر، مدل‌های سه‌بعدی و ویدئوها را وارد پروژه کنند، تعاملات را تنظیم کنند و سپس تجربه را با لینک یا QR Code منتشر کنند.

این مدل برای کمپین‌هایی مناسب است که سرعت انتشار اهمیت زیادی دارد.

به عنوان مثال، یک شرکت می‌تواند یک پوستر تبلیغاتی چاپ کند و روی آن QR Code قرار دهد. مخاطب با اسکن کد وارد تجربه AR شده و محتوای سه‌بعدی، ویدئو یا اطلاعات تکمیلی را مشاهده می‌کند.

در نتیجه، فاصله میان تبلیغات فیزیکی و تجربه دیجیتال بسیار کوتاه‌تر می‌شود.

 Hololink؛ طراحی WebAR با تمرکز بر Storyboard

Hololink یکی دیگر از ابزارهایی است که برای ساخت تجربه‌های WebAR بدون کدنویسی طراحی شده است.

در این پلتفرم می‌توان مدل سه‌بعدی، تصویر، ویدئو و صدا را وارد صحنه کرد و با استفاده از رابط بصری، تعاملات مختلف را ایجاد کرد. همچنین سیستم Storyboard آن برای طراحی مسیر حرکت کاربر میان صحنه‌ها استفاده می‌شود.

این قابلیت برای تجربه‌هایی که چند مرحله دارند بسیار مفید است.

مثلاً در یک آموزش AR می‌توان مسیر زیر را طراحی کرد:

کاربر وارد تجربه می‌شود، یک مدل سه‌بعدی را مشاهده می‌کند، روی بخش خاصی کلیک می‌کند، اطلاعات آموزشی نمایش داده می‌شود و سپس با انتخاب گزینه بعدی وارد مرحله بعد می‌شود.

تمام این جریان می‌تواند بدون نوشتن مستقیم کد ساخته شود.

چه نوع پروژه‌هایی را می‌توان بدون کدنویسی ساخت؟

محدود کردن No-Code AR به فیلترهای ساده یک اشتباه است. امروزه می‌توان طیف متنوعی از تجربه‌ها را با این ابزارها ساخت.

نمایش سه‌بعدی محصولات

یکی از کاربردهای مهم، نمایش محصول به شکل سه‌بعدی است.

برای مثال، یک شرکت تولیدکننده مبلمان می‌تواند به مشتری اجازه دهد مدل محصول را در فضای واقعی خانه مشاهده کند. کاربر می‌تواند اندازه و موقعیت محصول را تغییر دهد و قبل از خرید، دید بهتری نسبت به آن پیدا کند.

بسته‌بندی هوشمند

بسته‌بندی می‌تواند از یک سطح ثابت به نقطه ورود به یک تجربه دیجیتال تبدیل شود.

با اسکن بسته‌بندی، کاربر می‌تواند ویدئو، اطلاعات محصول، دستور استفاده، مدل سه‌بعدی یا پیشنهاد خرید را مشاهده کند.

آموزش و یادگیری

AR می‌تواند مفاهیم پیچیده را به شکل بصری نمایش دهد.

برای مثال، به جای اینکه دانش‌آموز فقط تصویر یک موتور را در کتاب ببیند، می‌توان یک مدل سه‌بعدی از موتور را روی صفحه مشاهده کرد و قسمت‌های مختلف آن را به صورت تعاملی بررسی کرد.

آموزش کارکنان

در محیط‌های صنعتی نیز می‌توان از AR برای آموزش استفاده کرد.

کاربر دوربین گوشی یا تبلت را به سمت یک دستگاه می‌گیرد و دستورالعمل‌های مربوط به قسمت‌های مختلف دستگاه روی تصویر واقعی ظاهر می‌شوند.

تبلیغات تعاملی

یک پوستر معمولی می‌تواند با AR به یک تجربه چندرسانه‌ای تبدیل شود.

کاربر پوستر را اسکن می‌کند و یک مدل سه‌بعدی، ویدئو یا دکمه خرید روی آن ظاهر می‌شود.

 WebAR یا اپلیکیشن اختصاصی AR؟

یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها هنگام شروع یک پروژه AR این است که تجربه به صورت WebAR ساخته شود یا یک اپلیکیشن اختصاصی توسعه پیدا کند.

در WebAR، کاربر معمولاً از طریق مرورگر وارد تجربه می‌شود و نیازی به نصب یک اپلیکیشن اختصاصی ندارد. این ویژگی برای کمپین‌های تبلیغاتی و تجربه‌های کوتاه‌مدت بسیار جذاب است.

در مقابل، اپلیکیشن اختصاصی کنترل بیشتری روی محیط اجرا، عملکرد، قابلیت‌های دستگاه و یکپارچه‌سازی‌های پیچیده ارائه می‌دهد.

بنابراین نمی‌توان گفت WebAR همیشه بهتر است.

اگر هدف، یک کمپین سریع، Prototype، نمایش محصول یا تجربه تبلیغاتی باشد، WebAR می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

اما اگر پروژه نیازمند پردازش‌های سنگین، تعاملات پیچیده، دسترسی گسترده به سخت‌افزار یا یکپارچه‌سازی عمیق با سیستم‌های سازمانی باشد، توسعه اختصاصی می‌تواند منطقی‌تر باشد.

فرآیند ساخت یک پروژه AR بدون کدنویسی

برای شروع یک پروژه No-Code AR بهتر است ابتدا فناوری را انتخاب نکنیم؛ بلکه مسئله را مشخص کنیم.

مرحله اول: تعریف هدف

اول باید مشخص شود AR قرار است چه مشکلی را حل کند.

آیا هدف افزایش فروش است؟ آموزش است؟ تبلیغات؟ نمایش محصول؟ سرگرمی یا ارائه اطلاعات؟

مرحله دوم: انتخاب نوع Tracking

در مرحله بعد باید مشخص شود محتوای AR با چه چیزی فعال شود.

می‌تواند یک تصویر، بسته‌بندی، سطح واقعی، چهره کاربر یا حتی موقعیت جغرافیایی باشد.

مرحله سوم: آماده‌سازی Assetها

مدل‌های سه‌بعدی، تصاویر، ویدئوها و صداها باید آماده شوند.

کیفیت مدل سه‌بعدی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فایل‌های بیش از حد سنگین می‌توانند باعث کاهش سرعت تجربه شوند.

مرحله چهارم: ساخت تجربه

در محیط No-Code، عناصر به صحنه اضافه می‌شوند و موقعیت، اندازه، انیمیشن و رفتار آن‌ها مشخص می‌شود.

مرحله پنجم: طراحی تعامل

در این مرحله مشخص می‌شود کاربر چه کاری انجام دهد.

مثلاً با لمس یک مدل، اطلاعات نمایش داده شود؛ با نزدیک شدن کاربر، انیمیشن اجرا شود یا با انتخاب یک دکمه، صحنه تغییر کند.

مرحله ششم: تست روی دستگاه واقعی

این مرحله بسیار مهم است.

تجربه‌ای که روی کامپیوتر خوب به نظر می‌رسد ممکن است روی گوشی به دلیل نور محیط، سرعت اینترنت، قدرت پردازنده یا اندازه صفحه عملکرد متفاوتی داشته باشد.

مرحله هفتم: انتشار

در پایان می‌توان تجربه را از طریق لینک، QR Code یا روش‌های انتشار مورد پشتیبانی پلتفرم در اختیار کاربران قرار داد.

مزایای توسعه AR با ابزارهای No-Code

مهم‌ترین مزیت No-Code، سرعت است.

تیم‌ها می‌توانند یک ایده را در مدت کوتاه آزمایش کنند و قبل از صرف هزینه زیاد، نقاط ضعف آن را پیدا کنند.

مزیت بعدی، کاهش وابستگی به توسعه‌دهنده در مراحل اولیه است. طراحان و مدیران محصول می‌توانند مستقیماً در ساخت Prototype مشارکت کنند.

مزیت سوم، مناسب بودن این ابزارها برای MVP است. اگر یک شرکت هنوز مطمئن نیست که یک قابلیت AR برای کاربران ارزش واقعی ایجاد می‌کند یا نه، بهتر است ابتدا با یک نسخه ساده آن را آزمایش کند.

از طرف دیگر، ابزارهای No-Code می‌توانند در کنار خدمات حرفه‌ای توسعه نرم‌افزار قرار بگیرند. به همین دلیل شرکت‌هایی مانند پیشگامان لوتوس می‌توانند از این ابزارها برای اعتبارسنجی سریع ایده استفاده کنند و در صورت موفقیت Prototype، پروژه را به سمت یک محصول اختصاصی و مقیاس‌پذیر توسعه دهند.

محدودیت‌های No-Code AR

با وجود مزایای زیاد، No-Code برای همه پروژه‌ها مناسب نیست.

یکی از محدودیت‌ها، وابستگی به امکانات پلتفرم است. اگر قابلیت خاصی در ابزار وجود نداشته باشد، ممکن است امکان پیاده‌سازی آن بدون کدنویسی وجود نداشته باشد.

محدودیت دوم، کنترل کمتر روی زیرساخت است.

در پروژه‌های بسیار پیچیده، توسعه اختصاصی معمولاً آزادی بیشتری برای کنترل عملکرد، Tracking، ارتباط با APIها و معماری نرم‌افزار ایجاد می‌کند.

همچنین باید موضوع هزینه و محدودیت‌های پلن‌های تجاری را بررسی کرد. برای مثال، MyWebAR در کنار پلن رایگان، پلن‌های تجاری با محدودیت‌ها و امکانات متفاوت ارائه می‌کند.

بنابراین قبل از انتخاب ابزار باید مشخص شود پروژه در آینده چه میزان رشد خواهد کرد.

چگونه بهترین پلتفرم را انتخاب کنیم؟

انتخاب ابزار نباید صرفاً بر اساس تعداد قابلیت‌ها انجام شود.

ابتدا باید به نوع تجربه نگاه کرد.

اگر پروژه شما یک کمپین ساده WebAR است، ابزارهای سریع و Browser-Based می‌توانند گزینه مناسبی باشند.

اگر پروژه به تجربه‌های سه‌بعدی پیچیده‌تر نیاز دارد، باید پلتفرمی انتخاب شود که مسیر توسعه از No-Code به Low-Code یا SDK را هم فراهم کند.

همچنین باید این موارد بررسی شوند:

نوع Tracking:
Image Tracking، World Tracking، Face Tracking یا Object Tracking.

روش انتشار:
لینک، QR Code، WebAR یا اپلیکیشن اختصاصی.

پشتیبانی از مدل‌های سه‌بعدی:
فرمت‌ها، حجم فایل و کیفیت رندر.

امکانات Analytics:
بررسی تعداد کاربران، تعاملات و رفتار مخاطب.

قابلیت توسعه آینده:
آیا در صورت پیچیده شدن پروژه امکان استفاده از API، SDK یا کدنویسی وجود دارد؟

برندینگ:
آیا می‌توان تجربه را با هویت بصری برند منتشر کرد؟

هزینه:
آیا قیمت پلتفرم با تعداد پروژه و حجم استفاده آینده تناسب دارد؟

نقش No-Code در آینده توسعه AR

No-Code قرار نیست برنامه‌نویسی را از دنیای AR حذف کند.

واقعیت این است که این دو رویکرد به سمت همکاری بیشتر حرکت می‌کنند.

در پروژه‌های ساده، ممکن است No-Code تمام نیازهای تیم را پوشش دهد. در پروژه‌های متوسط، می‌توان از ترکیب No-Code و Low-Code استفاده کرد. در پروژه‌های پیچیده نیز No-Code می‌تواند برای Prototype و طراحی تجربه اولیه استفاده شود و توسعه‌دهندگان در مرحله بعد وارد شوند.

این مدل باعث می‌شود فرآیند توسعه انعطاف‌پذیرتر شود.

برای شرکت‌های فعال در حوزه فناوری مانند پیشگامان لوتوس، ترکیب طراحی محصول، توسعه نرم‌افزار، UI/UX و فناوری‌های نوظهور می‌تواند امکان ساخت تجربه‌های AR متناسب با نیاز واقعی کسب‌وکار را فراهم کند.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین سؤال دیگر این نیست که «آیا باید کدنویسی کنیم؟»؛ بلکه این است که کدام بخش پروژه به No-Code نیاز دارد و کدام بخش باید به صورت اختصاصی توسعه پیدا کند؟

جمع‌بندی: سریع شروع کنید، اما برای آینده آماده باشید

توسعه برنامه‌های واقعیت افزوده دیگر الزاماً به معنای ورود مستقیم به دنیای پیچیده برنامه‌نویسی، موتورهای سه‌بعدی و توسعه اپلیکیشن نیست.

پلتفرم‌هایی مانند Zapworks، MyWebAR، ARLOOPA Studio، Kivicube و Hololink نشان می‌دهند که بخش قابل توجهی از تجربه‌های AR را می‌توان با محیط‌های بصری، Drag & Drop و ابزارهای آماده ایجاد کرد.

این ابزارها به کسب‌وکارها اجازه می‌دهند ایده‌های خود را سریع‌تر آزمایش کنند، نمونه اولیه بسازند و بدون سرمایه‌گذاری سنگین، میزان استقبال کاربران را ارزیابی کنند.

با این حال، انتخاب No-Code نباید به معنی نادیده گرفتن توسعه اختصاصی باشد. بهترین رویکرد این است که ابتدا نیاز پروژه مشخص شود، سپس مناسب‌ترین سطح فناوری انتخاب شود.

برای یک کمپین ساده، WebAR و No-Code ممکن است کاملاً کافی باشد؛ اما برای یک پلتفرم پیچیده سازمانی، احتمالاً ترکیبی از No-Code، Low-Code و توسعه اختصاصی نتیجه بهتری خواهد داشت.

در نهایت، آینده AR متعلق به تیم‌هایی نیست که صرفاً سریع‌تر کدنویسی می‌کنند؛ بلکه متعلق به تیم‌هایی است که سریع‌تر ایده را آزمایش، تجربه کاربر را ارزیابی و فناوری مناسب را برای هر مرحله انتخاب می‌کنند. در این مسیر، مجموعه‌هایی مانند پیشگامان لوتوس می‌توانند با ترکیب فناوری‌های نوین، طراحی محصول و توسعه نرم‌افزار، مسیر تبدیل ایده‌های AR به محصولات واقعی و قابل استفاده را کوتاه‌تر کنند.

مقاله‌های ما:"رقابت هدست‌های VR و AR"